To Ασφαλιστικό και οι Μητέρες
2008-03-29
Γάλα και κρέας από κλώνους ;
Από το Gourmet της “Ε” [Μάρτιος 2008]
H είδηση από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (Εuropean Food Safety Authority ή EFSA) μας ήρθε στα μέσα του Γενάρη: η Αρχή προτείνει ότι τα τρόφιμα (δηλ. κρέας και γάλα) που προέρχονται από κλωνοποιημένα ζώα είναι «πιθανώς ασφαλή» και άρα δεν έχει …αντιρρήσεις να τα καταναλώνουμε. Το πρόβλημα όμως είναι τούτο: για ποιο λόγο να την πιστέψουμε;
Πριν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, ας δούμε τη διεθνή πρακτική σε θέματα ασφαλείας τροφίμων. Στο Ην. Βασίλειο και γενικότερα στην ΕΕ, τα τρόφιμα που περιέχουν ουσίες που δεν γνωρίζουμε αν είναι 100% ασφαλείς μπορεί να είναι: α) μη ασφαλή μέχρι να αποδειχθούν ασφαλή ή β) ασφαλή μέχρι να αποδειχθούν ανασφαλή. Φαίνεται ένα παιχνίδι με τις λέξεις αλλά πίσω από αυτές τις λέξεις κρύβονται πολλά επιστημονικά και εμπορικά μυστικά. Για να αποδειχθεί ένα τρόφιμο ασφαλές για ανθρώπινη κατανάλωση, θα πρέπει αυτό το τρόφιμο να εξετασθεί αν προκαλεί ασθένεια στον άνθρωπο. Αν δεν υπάρχουν τέτοια υποστηρικτικά στοιχεία, μέχρι και τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, το τρόφιμο ήταν μη ασφαλές για ανθρώπινη κατανάλωση. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, η ΕΕ –κάτω από τις πιέσεις από την άλλη μεριά του Ατλαντικού; – άρχισε να αναθεωρεί αυτή την πρακτική της. Έτσι, σήμερα για τα τρόφιμα που προέρχονται από Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ) δεν έχουμε απτές αποδείξεις ότι δεν προκαλούν ασθένεια στον άνθρωπο. Ξέρουμε όμως ότι προκαλούν κάποιες «δυσλειτουργίες» σε άλλα ζώα – π.χ. ποντίκια. Επειδή όμως δεν έχουμε αποτελέσματα από μελέτες σε ανθρώπους, τα τρόφιμα από ΓΤΟ θεωρούνται ασφαλή. Κάτι τέτοιο πάει να γίνει τώρα και με τρόφιμα που προέρχονται από κλωνοποιημένα ζώα – π.χ. αγελάδες και χοίρους.
Ως καταναλωτές, ποιον να πιστέψουμε; Τους μεν που υποστηρίζουν ότι τα αυτά τα τρόφιμα δεν θα διαφέρουν σε τίποτα από το κανονικό γάλα και κρέας (π.χ. ο κ. καθηγητής Βιοχημείας Αθ. Παπαβασιλείου) που υποστηρίζουν ότι δεν θα υπάρχει κανένας αντίκτυπος στην ανθρώπινη υγεία –αν και δεν έχουν γίνει μελέτες; Ή τους δε που είναι πιο επιφυλακτικοί (π.χ. ο κ. καθηγητής γενετικής Σ. Αλαχιώτης) που υποστηρίζει ότι η κλωνοποίηση ενέχει τεράστιο ρίσκο λέγοντας ότι επιλέγοντας ένα υγιές και δυνατό ζώο, δεν συνεπάγεται ότι ο κλώνος του αποκτά τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά αφού οι περισσότεροι κλώνοι συντηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα με φάρμακα ;
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρέπει να γίνουν ενδελεχείς μελέτες στα εξής:
1. ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτών των ζώων τόσο στον άνθρωπο όσο και στο περιβάλλον; Για χρόνια νομίζαμε ότι οι ΓΤΟ είναι φιλικοί προς το περιβάλλον αλλά μόνο φιλικοί δεν είναι αφού μειώνουν δραστικά τη βιοποικιλότητά του.
2. τα κλωνοποιημένα ζώα ζουν λιγότερο όπως μας έδειξε το πρώτο κλωνοποιημένο πρόβατο, η Ντόλι; Αν ναι, τότε εγείρονται πολλά ερωτηματικά τόσο για την ασφάλεια των παραγόμενων τροφίμων όσο και για τις ορθές πρακτικές εκτροφής αυτών των ζώων.
3. τα κλωνοποιημένα ζώα είναι πιο επιρρεπή σε ασθένειες και άρα πιο πολύ φαρμακο-εξαρτώμενα; Αν ναι, φανταστείτε πόσο πιο πολλά αντιβιοτικά θα έχει το κλωνοποιημένο γάλα.
Αν δεν απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, δεν μπορούμε να σκεφτούμε καν ότι τα τρόφιμα αυτά είναι «πιθανώς ασφαλή». Άρα η EFSA γιατί το διατυπώνει ευθαρσώς ; Υπάρχει όμως και άλλο ένα «φάουλ» από την πλευρά της EFSA που υποστηρίζει ότι αυτά τα τρόφιμα δεν πρέπει να έχουν ειδική επισήμανση ως προς την πηγή τους. Με άλλα λόγια, αν οριστικοποιηθεί η πρόταση της EFSA, σε λίγα χρόνια δεν θα ξέρουμε ποιο γάλα στο σούπερ μάρκετ θα είναι από κανονική αγελάδα και ποιο από κλωνοποιημένη. Ένα τέτοιο σενάριο που στερεί από όλους μας το δικαίωμα επιλογής είναι τουλάχιστον αυταρχικό. Η ελεγκτική αρχή της Ελλάδας –ΕΦΕΤ- τι πολιτική θα ακολουθήσει; Θα σταθεί υπέρ των καταναλωτών και των «παραδοσιακών» παραγωγών ή θα υπακούσει στα «κλωνοποιημένα» κελεύσματα της EFSA;
Μέχρι να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα, η μόνη «διέξοδος ασφαλείας» (ή μήπως «τρόπος αντίστασης»;) που έχουμε ως καταναλωτές είναι να μποϋκοτάρουμε εμπορικά αυτά τα τρόφιμα. Έτσι θα αποθαρρύνουμε τις εταιρείες να παράγουν τέτοια τρόφιμα. Η παρελθούσα πρακτική με την άρνηση των καταναλωτών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να αγοράσουν τρόφιμα από ΓΤΟ έχει αποδώσει. Η ΕΕ παραμένει σήμερα μια αγορά χωρίς μεταλλαγμένα τρόφιμα χάρη στις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ, κυρίως τις WWF και Greenpeace).
Ίσως αυτή η εμπορική συμπεριφορά από μέρους μας είναι ο μόνος τρόπος πειθούς που έχουμε ως καταναλωτές, ως ο τελευταίος κρίκος της εμπορικής αλυσίδας. Αρκεί να πιστέψουμε ως καταναλωτές (ή εν δυνάμει καταναλωτικό κίνημα) ότι ναι μεν είμαστε ο τελευταίος κρίκος αλλά και ο πιο μαζικός άρα και ο πιο δυνατός._
——————————————–
Y.Γ. Πριν ψηφίσετε στο γκάλοπ περί κλωνοποιημένων τροφίμων στην κορυφή του ιστολογίου, δείτε κι αυτό