Bute from racing horses has been found in the food chain. No fines though have been imposed! At all!

by Ioannis Zabetakis

——————————–

Often, we find ourselves “entangled” in the big wider picture of food and climate changes on a global scale, on our quest to secure funding, publish this paper, complete that report…

We are trying to improve “Food Security” and find innovative ways to produce sustainably food for the entire globe but what about the sub-set of Food Security, that is called “Food Safety”?

Let’s not forget that food needs to be free of chemical and biological hazards in order to be “safe” so the food production system could be called “secure”.

In the meantime, three recent developments related to food safety bring some worrying signals:

1. Toxic chemicals found in fruit and vegetables

Tests on samples of fruit and vegetables bought in and around Athens, Greece have found 27 toxic substances, some banned by the European Union, the Athens office of Greenpeace has revealed on 11^th May 2013 [1]. Specifically, the following were found:

In apples and pears : A suspected carcinogen – Thiacloprid

In carrots : Potentially damaging to an embryo during pregnancy – Linuron

In courgettes, carrots, apples, pears and bananas : Highly toxic to aquatic organisms – Azoxystrobin, Chlorpyrifos, Deltamethrin, Indoxacarb, Imazalil, Linuron, Pyridaben, Captan

In apples, carrots and courgettes : Damaging to honeybees – Individually or a combination of Chlorpyrifos, Etofenprox, Flonicamid, Indoxacarb

According to Greenpeace in Athens “despite the utmost nutritional importance of fruit and vegetables in the diet of children and adults, the ministry is allowing and even encouraging farmers to use toxic and dangerous substances in the cultivation of our food”, concluding that “both consumers and farmers are defenceless victims of the profiteering of large agricultural companies”.

This problem is not a local Greek problem though. Bearing in mind the vast exports of Greek fruit and also the high numbers of tourists in Greece every summer, it is rather obvious that these chemical hazards should be a matter of wider concern.

2. Horsemeat scandal: fear that culprits will not face justice

According to the Guardian’s sources (10^th May 2013) “almost four months after the widespread adulteration of beef products with horsemeat was revealed by the Food Safety Authority of Ireland, there are growing fears in the UK that the investigation to identify the full extent of the fraud is being shut down” adding that “senior sources in enforcement and the food industry have accused the Irish authorities of being more concerned to protect the Irish beef industry than to expose all the links in the chain”.

This scandal has again shown that EU regulations and enforcement of food legislation have still some big loopholes even though that the relevant regulations are about 10 years old (EC 178/2002 and EC 852/2004).

Given the high toxicity of bute for humans, in the case of meat found cross-contaminated with bute, the fines should be really high. But, no fines have been announced. Lack of political willingness or testing ability ? Being a Lead Auditor my self and having audited a number of food industries for HACCP and ISO22000, I firmly believe that the inspectors can perform better and quicker tests so stricter fines could be imposed more swiftly!

 3. Heavy metals in your hibiscus: Infusion refusal

According to a new study on the levels of metals in hibiscus infusion drinks [3], “aluminium levels were high enough for the authors to recommend that no sensitive person drink more than a litre a day of hibiscus infusion”.

The authors suggested that “children, pregnant women and anyone with chronic kidney problems should avoid this infusion entirely”. We need to remember that aluminium is a non-essential element and is a neurotoxin the negative effects of which are particularly well known from patients with chronic renal failure on early kidney dialysis machines. The researchers added that hibiscus infusions might also represent a significant source of boron from food for some people, up to approximately 5.5 milligrams per litre as well as manganese. A large amount of available manganese (up to about 17.4 mg/l) can have adverse health effects.

The raising levels of heavy metals should be a matter of concern!

Is it, though, high enough in the agendas of FSA in UK and EFSA in EU?

further reading

1.  Toxic chemicals found in fruit and vegetables

2. Horsemeat scandal: fear that culprits will not face justice

3. Heavy metals in your hibiscus: Infusion refusal

Έχουμε την χαρά να σας καλέσουμε, την Πέμπτη 23.5.2013, στο Τμήμα Χημείας στην Ημερίδα σχετικά με το πώς μπορεί ο σημερινός Χημικός να μεταβεί με Επιτυχία από το Θρανίο στο …Χημείο και στον επαγγελματικό στίβο!

Λεπτομέρειες εδώ.

Οι τοπικές κοινότητες συγκεντρώνουν στοιχεία για ασφαλιστικά μέτρα κατά της Δημοτικής Επιχείρησης Υδρευσης – Αποχέτευσης Κοζάνης (ΔΕΥΑΚ)

Εφ. των Συντακτών 13.5.2013

Του Στέργιου Ζιαμπάκα

Τη δραματικότερη εκδοχή του σεναρίου της υπόθεσης «Εριν Μπρόκοβιτς» προσεγγίζει η εξέλιξη του ζητήματος της εύρεσης υψηλών συγκεντρώσεων ολικού και εξασθενούς χρωμίου στο νερό των κοινοτήτων του Αγ. Δημητρίου και του Ρυακίου Κοζάνης. Το αρχικό «μούδιασμα» της Πολιτείας και η «μπακάλικη» λύση της αραίωσης του ρυπασμένου νερού με ποσότητες υδάτων καθαρότερων πηγών δεν καθησυχάζει τους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι εκφράζουν ανοιχτά τους φόβους τους στην «Εφ.Συν.» για το μέλλον και τη βιωσιμότητα του τόπου τους, εξετάζοντας έως και τη μετεγκατάστασή τους. Χωρίς να μπορεί κανείς να ορίσει το μέγεθος της απειλητικής για τη δημόσια υγεία χρήσης των ρυπασμένων υδάτων, οι τοπικές κοινότητες συγκεντρώνουν στοιχεία προκειμένου να καταθέσουν ασφαλιστικά μέτρα κατά της Δημοτικής Επιχείρησης Υδρευσης – Αποχέτευσης Κοζάνης (ΔΕΥΑΚ).

Υψηλές συγκεντρώσεις

Επειτα από τις πρώτες αναλύσεις για λογαριασμό της ΔΕΥΑΚ για τη συγκέντρωση ολικού (Cr) και εξασθενούς (CrVI) χρωμίου, κατά τις οποίες ανιχνεύθηκε Cr σε συγκέντρωση 98μgr/L και CrVI σε συγκέντρωση 97μgr/L (αμφότερες με εύρος στατιστικού λάθους ±5), η «Εφ.Συν.» φέρνει στο φως της δημοσιότητας μια νέα ανάλυση, σύμφωνα με την οποία η συγκέντρωση Cr σε γεώτρηση του Ρυακίου ανέρχεται στα 120μgr/L. Το εν λόγω δείγμα νερού συλλέχθηκε από κατοίκους του Ρυακίου και εστάλη στις 9 Μαΐου προς ανάλυση σε ιδιωτική εταιρεία, σε πλαστικό αποστειρωμένο δοχείο. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με την ΚΥΑ Υ2/2600/2001, το επιτρεπτό όριο συγκέντρωσης Cr ανέρχεται στα 50μgr/L.

«Από τη στιγμή που οι συγκεντρώσεις υπερβαίνουν τόσο πολύ το όριο, δεν εξετάσαμε περαιτέρω για εξειδικευμένη ανάλυση εξασθενούς χρωμίου. Είναι το νερό ακατάλληλο ούτως ή άλλως. Δεν έχουμε επιβεβαιώσει τι ποσοστό αυτού είναι εξασθενές», τονίζει στην εφημερίδα μας, ο αναλυτικός χημικός Msc, Μάριος Μαρούλης, ο οποίος πραγματοποίησε την ανάλυση. Σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, ποσότητες υδάτων από τη συγκεκριμένη γεώτρηση έμπαιναν στο δίκτυο ύδρευσης και χρησιμοποιούνταν για κάθε οικιακή χρήση, αλλά και από κτηνοτρόφους. «Εχουμε 6 μονάδες κτηνοτροφίας στην περιοχή οι οποίες παράγουν γάλα για μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες», αναφέρει στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου Ρυακίου, Κωνσταντίνος Τηλαβερίδης. «Το χρησιμοποιούσαν όλοι οι κάτοικοι για χιλιάδες ζώα και για τα κηπευτικά τους. Ενδεχομένως 28.000 στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων της περιοχής να έχουν επηρεαστεί», συμπληρώνει ο Γιώργος Κοτταρίδης, μέλος του τοπικού Μορφωτικού Συλλόγου.

Σε μια αντίστοιχη περίπτωση οι επιπτώσεις στη δημόσια Υγεία είναι ανεξέλεγκτες. «Το CrVI έχει αναγνωριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τη Διεθνή Επιστημονική Κοινότητα ως καρκινογόνο, τερατογόνο και μεταλλαξιογόνο. Από την κατανάλωσή του μπορεί να μην πάθεις τίποτα βραχυπρόθεσμα, αλλά υπάρχει μακροπρόθεσμα κίνδυνος τόσο για τον ίδιο τον καταναλωτή όσο και για τους απογόνους του», προειδοποιεί ο καθηγητής του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων του Τμήματος Χημείας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννης Ζαμπετάκης, συμπληρώνοντας: «Δεν έχω ξαναδεί τέτοιες συγκεντρώσεις. Είναι τεράστια η ποσότητα. Οταν το εξασθενές είναι πάνω από το 90% του ολικού, συνεπάγεται ρύπανση ανθρωπογενούς προέλευσης». Σύμφωνα με τον ίδιο, το CrVI μπορεί να βλάψει τον ανθρώπινο οργανισμό, εκτός από την κατάποση και δια μέσου της αναπνοής, από τους ατμούς του νερού, αλλά και μέσω της δερματικής επαφής. Ως εκ τούτου, τίθενται πολλά ερωτηματικά για την απόφαση της ΔΕΥΑΚ να απαγορεύσει την πόση του ρυπασμένου νερού, αλλά να επιτρέψει τη χρήση του «για άλλες οικιακές ανάγκες, όπως πλύσιμο λαχανικών, ρούχων και καθαριότητα» (ανακοίνωση ΔΕΥΑΚ 23/4/2013). Απαγόρευση των προαναφερθεισών χρήσεων επήλθε έπειτα από απόφαση της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, η οποία όμως και πάλι δεν απαγορεύει τη χρήση του σε WC και πλύσιμο χώρων, όπως μπαλκονιών και δαπέδων και αυτοκινήτων. «Είναι πολύ σοβαρό το ζήτημα το κατά πόσον μπορεί να χρησιμοποιείται το νερό», επιβεβαιώνει στην εφημερίδα μας ο περιφερειάρχης Γιώργος Δακής, προσθέτοντας πως σήμερα το θέμα θα απασχολήσει ευρεία σύσκεψη μεταξύ των αρμόδιων τοπικών φορέων.

Εως σήμερα οι κάτοικοι προμηθεύονται δωρεάν από τον Δήμο Κοζάνης εμφιαλωμένο νερό προς πόση και καθαρό νερό που μεταφέρεται με υδροφόρες για τις υπόλοιπες οικιακές τους ανάγκες. Τα αίτια της ρύπανσης των τοπικών υδάτων διερευνώνται από διεπιστημονική ομάδα που έχει συγκροτηθεί, με τα αποτελέσματα να αναμένονται εντός των ημερών.

“Αραίωση” του νερού

Ως «λύση» έχει προτιμηθεί ο «εμπλουτισμός» του δικτύου με πρόσθετα σημεία παροχής νερού. «Δεν αναγνωρίζουμε τη λύση τους και θα ήταν σκόπιμο και χρήσιμο οποιαδήποτε λύση αναζητείται να έχει και τη σύμφωνη γνώμη μας», υπογραμμίζουν οι κάτοικοι, υποστηρίζοντας πως από πλευράς τοπικών αρχών ο χρονικός προσδιορισμός για την επίλυση του προβλήματος αγγίζει τους 6 μήνες. Ως εκ τούτου, εγείρονται τα εξής ερωτήματα: «Μας ζητάνε να ζήσουμε σε ένα “αποστειρωμένο” περιβάλλον. Υπάρχουν λειτουργικά προβλήματα. Εγώ εργάζομαι στη ΔΕΗ. Καθημερινά μετά τη δουλειά πρέπει να πλένομαι. Πώς θα εξυπηρετήσω τις ανάγκες μου; Πώς θα εξυπηρετήσει μια νοικοκυρά τις ανάγκες των παιδιών της; Ενας κτηνοτρόφος σε σταβλικές εγκαταστάσεις τι θα κάνει;», διερωτάται εμφανώς θορυβημένος ο κ. Κοτταρίδης.

«Αν αυτό το πρόβλημα είναι κάτι το οποίο έχει επιβαρύνει τόσο πολύ το περιβάλλον, θα ζήσουμε “αποστειρωμένοι” την υπόλοιπη ζωή μας; Δεν καθίσταται η περιοχή μας βιώσιμη. Πρέπει να τεθεί πλέον το θέμα μετεγκατάστασης του οικισμού του Ρυακίου. Ολοι είμαστε υποψήφιοι καρκινοπαθείς», καταλήγει ο ίδιος.

………………………………………………………..

Υπόθεση «Εριν Μπρόκοβιτς»…

Στην περίπτωση του δηλητηριασμένου από τοξικές ουσίες νερού της πόλης Χίνκλεϊ στην Καλιφόρνια (υπόθεση γνωστή στο κοινό και ως υπόθεση «Εριν Μπρόκοβιτς») το Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκτίμησης Κινδύνων Υγείας της αμερικανικής πολιτείας έκρινε ως πρότυπο «αμελητέου κινδύνου» τη συγκέντρωση CrVI σε νερό ύψους 0,02μgr/L, το οποίο «μεταφράζεται» σε ποσοστό εμφάνισης καρκίνου από τη συγκεκριμένη αιτία 1 προς 1.000.000 κατοίκους. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε εκατομμύριο ανθρώπων που πίνουν δύο λίτρα νερό ημερησίως για 70 χρόνια με το συγκεκριμένο επίπεδο CrVI, ένας θα εμφανίσει καρκίνο από την έκθεσή του στην τοξική ουσία. Η συγκέντρωση CrVI ύψους 97μgr/L, σε νερό ανάγει την εν λόγω πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου σε 1 ανά 200 περίπου κάτοικους, καθιστώντας την εξαιρετικά επικίνδυνη.

H έναρξη του επόμ. κύκλου είναι στις 20.5.2013,

υποβολή αιτήσεων ως 17.5.2013

Σε αυτό τον κύκλο, θα διδαχθούν τρία από τα προγράμματα της ομάδας μας.

• Ασφάλεια (HACCP) & Ποιότητα Τροφίμων: Πρότυπα ISO22000:2005 & ISO9001:2008
• Βιοτεχνολογία Τροφίμων – Λειτουργικά Τρόφιμα και
• Εξωστρέφεια Επιχειρήσεων Παραγωγής Τροφίμων : Ποιοτικός Έλεγχος. Τυποποίηση. Επισήμανση. Οργάνωση Εξαγωγών

πληροφορίες σχετικά με τα 6 προγράμματα που διδάσκει η ομάδα μας, μπορείτε να βρείτε εδώ

Εφημερίδα των Συντακτών

8.5.2013

Πρόσφατη μελέτη του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων, του Τμήματος Χημείας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, απέδειξε ότι τρόφιμα που αρδεύτηκαν σε θερμοκήπιο με ρυπασμένο από χρώμιο και νικέλιο νερό απορρόφησαν σε μεγάλα ποσοστά τα τοξικά αυτά μέταλλα

→Η επιβάρυνση στα κρεμμύδια που ποτίστηκαν με το διάλυμα που περιείχε χρώμιο σε συγκέντρωση 10 μg/L άγγιξε έως και το ποσοστό 109,2%

Του Στέργιου Ζιαμπάκα

Συστατικά της καθημερινής μας διατροφής τείνουν να γίνουν τοξικά στοιχεία, τα οποία, εκκινώντας από ρυπασμένους υδροφόρους ορίζοντες, καταλήγουν με μεγάλη ευκολία στο ποτήρι και στο πιάτο του καταναλωτή. Βαρέα μέταλλα, όπως ολικό και εξασθενές χρώμιο και νικέλιο, επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία και ανθεκτικά στο περιβάλλον, καθώς δεν βιοδιασπώνται και συσσωρεύονται εύκολα σε τοξικά επίπεδα, απειλούν ευθέως τη διατροφική αλυσίδα.

Μόλις πριν από λίγες μέρες οι κάτοικοι δύο κοινοτήτων του Δήμου Κοζάνης, του Αγίου Δημητρίου και του Ρυακίου, ενημερώθηκαν μέσω της Δημοτικής Επιχείρησης Υδρευσης–Αποχέτευσης Κοζάνης (ΔΕΥΑΚ) πως επιβεβαιώθηκε υπέρβαση των ορίων ολικού και εξασθενούς χρωμίου στις πηγές ύδρευσης των κοινοτήτων. Ως εκ τούτου απαγορεύτηκε η χρήση του νερού για πόση και περιορίστηκε μόνο σε άλλες οικιακές ανάγκες.

Μολυσμένα νερά

Οι κάτοικοι, στους οποίους μέχρι σήμερα διανέμεται εμφιαλωμένο νερό από τον Δήμο Κοζάνης, εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για την έως σήμερα κατανάλωση του νερού των πηγών, καθώς «μέχρι και το 2011 την ευθύνη για τον έλεγχο της ποιότητας του νερού είχε το Κέντρο Περιβάλλοντος του Νομού Κοζάνης, το οποίο δεν έκανε εξειδικευμένες μετρήσεις για χρώμιο, παρά μόνο τις βασικές», όπως δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο δημοτικός σύμβουλος Κοζάνης, Λευτέρης Ιωαννίδης, προσθέτοντας πως η συγκέντρωση των βαρέων μετάλλων σε μικρογραμμάρια ανά λίτρο (μg/L) ξεπερνάει κατά πολύ την επιτρεπτή κατά την εθνική νομοθεσία συγκέντρωση των 50 μg/L, αγγίζοντας τα 100 μg/L.

Αξίζει, ωστόσο, να αναφερθεί πως η νομοθεσία προβλέπει τη συγκεκριμένη παραμετρική τιμή μόνο για το ολικό χρώμιο και όχι για το εξασθενές. Σε μια αντίστοιχη περίπτωση που είχε απασχολήσει την περιοχή της Μεσσαπίας Εύβοιας, σε σχετική εκδίκαση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, επικαλούμενο πειράματα και μελέτες του εξωτερικού που πραγματοποιήθηκαν με αφορμή την υπόθεση του νερού που κατανάλωναν οι κάτοικοι της πόλης Hinkley στην Καλιφόρνια, έκρινε ότι «η ανίχνευση εξασθενούς χρωμίου στο πόσιμο νερό (…) σε συγκέντρωση μέχρι και δύο (2) μικρογραμμάρια ανά λίτρο (μg/L) δεν καθιστά μη ασφαλές το προϊόν αυτό» (απόφαση 1158/2010).

Τη στιγμή που όλα βαίνουν προς διερεύνηση, αναφορικά και με την αιτία, αλλά και το μέγεθος της χρήσης του νερού από τις εν λόγω πηγές, εκτιμάται πως τα αποτελέσματα των ερευνών της διεπιστημονικής ομάδας που συγκροτήθηκε θα οριστικοποιηθούν εντός 10 ημερών.

Ωστόσο, εκφράζονται φόβοι για μια κατάσταση μη αναστρέψιμη, της οποίας τις προεκτάσεις κανείς δεν μπορεί να ορίσει. Αν και δεν εκτιμάται ως πιθανό το ενδεχόμενο το ρυπασμένο νερό να έχει χρησιμοποιηθεί σε καλλιέργειες, μεγάλη μερίδα των κατοίκων χρησιμοποιούσε το νερό για πότισμα στους κήπους τους. Τα τρόφιμα τα οποία παρήγε τα χρησιμοποιούσε προς ιδίαν κατανάλωση, με την περίπτωση το ολικό χρώμιο να έχει περάσει στα κηπευτικά να θεωρείται σχεδόν βέβαιη.

Το πείραμα

Πρόσφατη μελέτη των ερευνητών του Εργαστηρίου Χημείας Τροφίμων, του Τμήματος Χημείας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννη Ζαμπετάκη και Σωτήρη Στασινού, η οποία δημοσιεύτηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στο επιστημονικό περιοδικό «Ecotoxicology and Environmental Safety», απέδειξε ότι επικίνδυνα για την υγεία βαρέα μέταλλα μπορούν να μολύνουν ένα συνηθισμένο προς κατανάλωση τρόφιμο, όπως πατάτες και κρεμμύδια, εφόσον αυτά αποτελούν συστατικά του νερού με το οποίο ποτίζονται. Οι δύο ερευνητές, στο πλαίσιο της έρευνάς τους, δημιούργησαν ένα θερμοκήπιο-πείραμα προσομοίωσης, στο πρότυπο ελληνικών περιοχών με ρυπασμένο υδροφόρο ορίζοντα, όπως ο Ασωπός (Βοιωτία) και η Μεσσαπία (Εύβοια). Το χώμα που χρησιμοποιήθηκε ελήφθη από πιστοποιημένο βιολογικό θερμοκήπιο, ωστόσο το νερό ήταν εμπλουτισμένο σε νικέλιο (Ni) και χρώμιο (Cr) σε συγκέντρωση έως και 250 μg/L.

Τα αποτελέσματα είχαν ως εξής: Η επιβάρυνση στα κρεμμυδάκια που ποτίστηκαν με το διάλυμα που περιείχε Cr σε συγκέντρωση 10 μg/L άγγιξε έως και το 109,2%, με το εν λόγω παράδειγμα να αναδεικνύει το γεγονός ότι επιβαρύνονται έως και τα υπέργεια μέρη του φυτού. Η επιβάρυνση στο ίδιο μέρος του κρεμμυδιού που ποτίστηκε με διάλυμα που περιείχε Ni σε συγκέντρωση 250 μg/L άγγιξε το 90,2%, ενώ στον βολβό η επιβάρυνση από το ίδιο διάλυμα έφτασε το 55%. Οι πατάτες που ποτίστηκαν με το διάλυμα Ni συγκέντρωσης 20 μg/L επιβαρύνθηκαν με το μέταλλο σε ποσοστό 28,1%. Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι στατιστικώς σημαντικά, καθώς έχει ποσοτικοποιηθεί το ποσοστό των βαρέων μετάλλων που περνάει στα τρόφιμα, μέσω ρυπασμένου νερού, ακόμα και σε χώμα που δεν έχει μολυνθεί ποτέ στο παρελθόν.

«Πλέον έχουμε ισχυρές ενδείξεις, αν όχι αποδείξεις, ότι το νικέλιο και το χρώμιο του αρδευτικού νερού μπορούν να επιμολύνουν τρόφιμα–βολβούς. Συνεπώς το πρόβλημα του ρυπασμένου νερού είναι πρόβλημα της ανθρώπινης διατροφικής αλυσίδας. Ενα πρόβλημα στο οποίο η πολιτεία καλείται να δώσει λύση άμεσα, παρέχοντας καθαρό νερό, για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα», υπογραμμίζει στην «Εφ.Συν.» ο επικεφαλής της έρευνας, Γιάννης Ζαμπετάκης.

«Δεν υπάρχουν όρια για τις συγκεκριμένες ουσίες, δεν θα έπρεπε να ανιχνεύονται καθόλου. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει πόσο επικίνδυνες είναι», προειδοποιεί μέσω της εφημερίδας μας ο πατήρ Ιωάννης Οικονομίδης, ιδρυτικό μέλος του Ινστιτούτου Τοπικής Αειφόρου Ανάπτυξης & Πολιτισμού (ΙΤΑΑΠ) Βοιωτίας, συμπληρώνοντας: «Και άλλες χημικές ουσίες για χρόνια θεωρούνταν ασφαλείς, όπως ο αμίαντος, και μετά από 20-30 χρόνια αποδείχθηκαν επικίνδυνες. Δεν θέλουμε να μετρήσουμε τα πτώματά μας για να αποφασίσουν σε 20 χρόνια ότι, ναι, πράγματι υπάρχει πρόβλημα».

Τα εν λόγω αποτελέσματα αποτέλεσαν αφορμή για το ΙΤΑΑΠ να αποστείλει επιστολή στον ΕΦΕΤ, αιτούμενο την παροχή στοιχείων για την επικινδυνότητα των τροφίμων βολβών της Ελλάδας για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Υπενθυμίζεται ότι η έως σήμερα θέση του ΕΦΕΤ για τα προϊόντα της Βοιωτίας αναφέρει πως «είναι ασφαλή για τους καταναλωτές».

Εν προκειμένω, ο Φορέας απάντησε στο ΙΤΑΑΠ, «πετώντας το μπαλάκι» στις ευρωπαϊκές αρμόδιες αρχές, πως «η EFSA (σ.σ. Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων) συγκρότησε ομάδα εργασίας η οποία θα προβεί στην αξιολόγηση της επικινδυνότητας από την παρουσία χρωμίου και νικελίου στα τρόφιμα», έργο το οποίο είναι σε εξέλιξη. Ο ΕΦΕΤ συμπλήρωσε επίσης πως «το σημαντικότερο που προέκυψε από τη συγκεκριμένη μελέτη είναι η απουσία εξασθενούς χρωμίου (που είναι η περισσότερο τοξική μορφή χρωμίου) στα τρόφιμα φυτικής προέλευσης».

Ευρωπαικός κανονισμός

Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί πως στο άρθρο 7 του ευρωπαϊκού κανονισμού (ΕΚ 178/2002) για την «αρχή της προφύλαξης» για την ασφάλεια των τροφίμων, αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Στις ειδικές περιπτώσεις κατά τις οποίες, ύστερα από αξιολόγηση των διαθέσιμων πληροφοριών, εντοπίζεται πιθανότητα βλαβερών επιπτώσεων στην υγεία αλλά εξακολουθεί να υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα, μπορούν να ληφθούν τα προσωρινά μέτρα (…) μέχρι να υπάρξουν περαιτέρω επιστημονικές πληροφορίες για μια πιο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση του κινδύνου».

Από την πλευρά του, ο π. Οικονομίδης τόνισε πως πάγιο αίτημα των αγροτών και της τοπικής κοινωνίας είναι η προσβασιμότητα σε καθαρό νερό, κάτι που δεν έχει εξαγγελθεί παρά την αναγνώριση του προβλήματος από την ελληνική πολιτεία. Ερωτηθείς, τέλος, γιατί πιστεύει ότι ακόμη δεν έχει δοθεί λύση, απάντησε με νόημα: «Υπάρχουν τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Εχουμε εδώ όλη τη βαριά βιομηχανία συγκεντρωμένη. Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει τίποτα, ούτε πιστεύω ότι εύκολα θα γίνει, διότι θα πρέπει το κόστος να το επωμιστούν αυτοί που ρυπαίνουν. Αυτό είναι κάτι που προσπαθούν να αποφύγουν πάση θυσία».

Πράσινο Ποντίκι, 2.5.2013

εδώ το πλήρες κείμενο

για το πώς η ρύπανση ταξιδεύει στη Θάλασσα και στους Υπόγειους Υδροφόρους Ορίζοντες…

In the 1990s, I was studying and then teaching in the University of Leeds and those years were full of the “mad cow disease” scandal and the (still) ongoing debate on GM foods. Both the scientific community and society at large now know that by pressing the land or the animals to produce more, we are causing many undesired side effects and creating, possibly unnecessary, risks to the food chain.

The 2005 study

The most comprehensive worldwide study to date on the safety of GMOs was completed in UK in 2005 (under the scheme of UK Farm Scale Evaluations). The study of winter oil rapeseed, one of Britain’s biggest crops, concluded that wildlife and the environment would suffer if the GM crop were grown in the UK. In this study, the effects of GM and non-GM crops on bees, butterflies, bugs, weeds and other farmland wildlife in two farming regimes were assessed. Large fields were planted half with GM and half with conventional crops and the results compared.

The main finding was that broad leaf weeds, such as chickweed, on which birds rely heavily for food, were far less numerous in GM fields than conventional fields. Some of the grass weeds were more numerous, although this had less direct benefit for wildlife and affected the quality of the crops. These results made it clear that it is not the GM crops that harm wildlife but the herbicide sprayed on them. Fields containing conventional crops are sprayed with a herbicide which usually kills weeds before the crops emerge but herbicide-tolerant GM crops can be sprayed later. The results from the GM crops were that the weedkiller was so effective that there were one-third fewer seeds for birds to eat at the end of the season than in a conventional crop. Two years later there were still 25 percent fewer seeds, even though the weedkiller had not been applied again. These weeds are effectively the bottom of the food chain, so the seeds are vital for farmland birds, which are already in decline. There were also fewer bees and butterflies in the GM crops. All the evidence suggests that it is the herbicide that makes the difference to wildlife. Since GM crops cause the loss of wildlife, it can be suggested that they are not safe [1].

The 2013 review

A few days ago (18th April) a review article on the effect of glyphosate on human’s biological functions was published where it is suggested that this compound could be linked to a range of health problems and diseases, including Parkinson’s, infertility and cancers[2]. This report provided evidence indicating that residues of glyphosate, the main ingredient in Roundup weed killer, which is sprayed over millions of acres of crops, has been found in food. In detail, “glyphosate’s residues have been found in the main foods of the Western diet, comprised primarily of sugar, corn, soy and wheat”. Also, glyphosate inhibits cytochrome P450 (CYP) enzymes that play crucial roles in biology, one of which is to detoxify xenobiotics. Thus, glyphosate enhances the damaging effects of other food borne chemical residues and environmental toxins.

The authors have presented evidence on how interference with CYP enzymes acts synergistically with disruption of the biosynthesis of aromatic amino acids by gut bacteria, as well as impairment in serum sulfate transport. The consequences of these findings are important: most of the diseases and conditions are associated with a Western diet, which include gastrointestinal disorders, obesity, diabetes, heart disease, depression, autism, infertility, cancer and Alzheimer’s disease. The authors concluded that “glyphosate is the “textbook example” of exogenous semiotic entropy: the disruption of homeostasis by environmental toxins”.

What now?

The implications of the new study are paramount: we need to re-assess urgently the use of glyphosate in agriculture. In many GMO-free countries, glyphosate based weedkillers are in use and this leads to human’s exposure to residues of this compound through cross-contamination of the food chain.

Further reading

Effects on weed and invertebrate abundance and diversity of herbicide management in genetically modified herbicide-tolerant winter-sown oilseed rape

Glyphosate’s Suppression of Cytochrome P450 Enzymes and Amino Acid Biosynthesis by the Gut Microbiome: Pathways to Modern Diseases

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Πριν από δύο χρόνια, ερευνητές σε ένα από τα κορυφαία ερευνητικά ινστιτούτα της Ευρώπης (το Karolinska Institutet της Σουηδίας) δημοσίευσαν στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση Food Chemistry μελέτη όπου αναλύθηκαν τα βαρέα μέταλλα σε παιδικές τροφές.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν τα επίπεδα των τοξικών ιχνοστοιχείων (αρσενικό, κάδμιο, αντιμόνιο, μόλυβδος και ουράνιο) σε παιδικές τροφές και γάλα για νεογνά. Μελετήθηκαν εννέα δείγματα τροφών. Ολα τα προϊόντα που αναλύθηκαν είναι διαθέσιμα στην πανευρωπαϊκή αγορά και παρασκευάζονται από γνωστές εταιρείες.

Τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της μελέτης αφορούν τη σύγκριση μητρικού γάλακτος με τα εμπορικά γάλατα σε σκόνη για νεογνά. Ολα τα τοξικά ιχνοστοιχεία βρέθηκαν σε σημαντικά αυξημένα επίπεδα στα γάλατα σε σκόνη σε σχέση με το μητρικό γάλα. Με εξαίρεση ενός προϊόντος, όλα τα προϊόντα είχαν υψηλότερες συγκεντρώσεις (σε σχέση με το μητρικό) σε κάδμιο (από 1,3 ώς 20 φορές!), μόλυβδο (από 1,6 ώς 3 φορές) και ουράνιο (από 1,7 ώς 46 φορές!), ενώ τρία προϊόντα είχαν αυξημένα επίπεδα αρσενικού (από 2 ώς 3 φορές) σε σχέση με το μητρικό γάλα.

Οι τροφές που αναλύθηκαν ήταν σιμιγδάλι, ρυζάλευρο, βρόμη και συνδυασμοί αυτών με φρούτα. Τα πιο ανησυχητικά αποτελέσματα ήταν για τις τροφές που περιέχουν ρυζάλευρο ή ρύζι όπου βρέθηκαν συγκεντρώσεις αρσενικού από 17 ώς 33 μg/kg, ενώ όλες οι άλλες τροφές περιείχαν αρσενικό σε επίπεδα 0,2 ώς 3 μg/kg. Η κατανάλωση αυτών των τροφών αντί μητρικού γάλακτος οδηγεί σε αυξημένη ημερήσια πρόσληψη των ιχνοστοιχείων από τα νεογνά. Για τα τοξικά ιχνοστοιχεία τα ευρήματα είναι ανησυχητικά: η κατανάλωση αυτών των τροφών οδηγεί σε αυξημένη (σε σχέση με τον θηλασμό) πρόσληψη αρσενικού (από 1 μέχρι και 95 φορές), καδμίου (από 3 ώς 270 φορές), μολύβδου (από 1 μέχρι 24 φορές) και ουρανίου (από 21 ώς 394 φορές).

Ανάγκη επιφυλακής

Λόγω της αυξημένης πρόσληψης σε αρσενικό, στη Μεγάλη Βρετανία, συστήνεται στα παιδιά μέχρι 4,5 χρόνων να μην καταναλώνουν παιδικές τροφές με ρύζι, ενώ στη Δανία η ίδια συμβουλή δίνεται για παιδιά μικρότερα των 10 κιλών σωματικού βάρους. Η ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη σε κάδμιο είναι σήμερα 2,5 μg/kg σωματικού βάρους και η εν λόγω μελέτη δείχνει ότι ένα μωρό που καταναλώνει 3 γεύματα γάλακτος και 2 γεύματα τροφής με ρύζι προσλαμβάνει κάδμιο μέχρι και 5 μg/kg σωματικού βάρους, δηλαδή διπλάσιας ποσότητας από την ανεκτή! Τα αναπτυσσόμενα νεφρά των μωρών είναι ιδιαίτερα ευπαθή στο κάδμιο μέχρι την ηλικία των 3 ετών.

Η νέα ελληνική μελέτη

Σε πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστήμιου της Αθήνας αποδείχθηκε η μετανάστευση βαρέων μετάλλων από το νερό στα τρόφιμα: τρόφιμα-βολβοί που αρδεύθηκαν σε θερμοκήπιο με ρυπασμένο από βαρέα μέταλλα (νικέλιο και χρώμιο) νερό απορροφούν σε μεγάλα ποσοστά τα τοξικά μέταλλα. Τα ευρήματα της μελέτης αυτής δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Ecotoxicology and Environmental Safety». Η εν λόγω μελέτη δείχνει «πώς» (και σε ποια ποσοστά) το νικέλιο και το χρώμιο που υπάρχουν στο αρδευτικό νερό μπορούν να επιμολύνουν τη διατροφική αλυσίδα. Με αυτόν τον τρόπο, καταδεικνύεται πώς η ρύπανση του περιβάλλοντος (είτε γεωγενής είτε ανθρωπογενής) επιμολύνει τη διατροφική αλυσίδα και αυξάνει την επικινδυνότητα συγκεκριμένων τροφίμων.

Μερικά ερωτήματα που προκύπτουν από τις εν λόγω μελέτες για τη χώρα μας είναι τούτα: η επιβάρυνση των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού (δηλαδή παιδιών, εγκύων και ηλικιωμένων) με τοξικά μέταλλα ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία και σήμερα αυτό είναι πλέον γνωστό. Εχει όμως ποσοτικοποιηθεί αυτή η επιβάρυνση από τις κρατικές αρχές; Τούτα τα επιστημονικά δεδομένα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη τόσο από τις αδειοδοτούσες (στο ΥΠΕΚΑ και στο υπ. Ανάπτυξης) όσο και από τις ελεγκτικές αρχές (ΕΦΕΤ, ΕΥΕΠ, υπ. Υγείας, περιφέρειες κ.λπ.) αλλά και από τη νομοθετική και δικαστική εξουσία. Η προάσπιση της δημόσιας υγείας από τον ανερχόμενο διατροφικό κίνδυνο που λέγεται «βαρέα μέταλλα» (πρέπει να) είναι επείγουσα κρατική προτεραιότητα… Είναι όμως;

………………………………………………………….

* Επίκουρος καθηγητής Χημείας Τροφίμων ΕΚΠΑ

izabet@chem.uoa.gr www.zabetakis.net

Hippocrates “Let food be thy medicine and medicine be thy food”

published on sciscoop.com

———————————

A new guest post on food security from Ioannis Zabetakis, Assistant Professor of Food Chemistry, 

Lab. of Food Chemistry, Dept. of Chemistry,

Univ. of Athens, Athens, Greece.

Zabetakis also blogs here.

———————————————–

In order to evaluate the functionality of food components or chemical compounds against the development of Cardiovascular Diseases (CVDs), we need to study the mechanism of how these compounds can inhibit or delay the onset of CVDs.

It is widely accepted today that inflammation is linked to CVDs and the key trigger molecule there is the so called Platelet Activating Factor (PAF). PAF is the most potent inflammatory lipid mediator, a well-recognized agonist of platelet aggregation that plays a crucial role in atherosclerosis [1].

The inflammation game

In our quest to inhibit CVDs, any compound that has anti-inflammatory properties is a good candidate. The anti-inflammatory properties of L-carnitine have been known since the 90’s [2]. Therefore, it is not surprising that L-carnitine was found to be associated with a 27% reduction in all-cause mortality, a 65% reduction in Ventricular arrhythmias (Vas), and a 40% reduction in anginal symptoms in patients experiencing an acute myocardial infarction [3].

Omega-3 PUFAs

In a recent perspective article [4], an update on the current on-going trials to assess the activities of omega3 supplementation has been presented.

There are 3 studies under way:

1. Risk and Prevention Study: Evaluation of the Efficacy of n-3 PUFA in Subjects at High Cardiovascular Risk

2. ASCEND: A Study of Cardiovascular Events iN Diabetes and

3. Vitamin D and Omega-3 Trial (VITAL)

The authors conclude that “omega-3 fattyacids are not statistically significantly associated with major cardiovascular outcomes across various patient populations. Their role in the prevention of cardiovascular disease remains elusive. Until the upcoming randomized evidence provide some clear answers, non-dietary omega-3 supplementation should be reserved to specific populations such as statin-intolerant patients” [4].

Novel supplements/novel drugs

Today, there is a global race to identify new compounds or further clinically assess compounds that have been associated with CVDs. This is a race involving mega-players in food, medicinal and neutraceutical industies but probably the secret in this race might lie in a phrase of Hippocrates “Let food be thy medicine and medicine be thy food.”

Our quest for the magic pill against CVDs could be in developing functional food or isolating from food those food components with proven cardioprotective activities…

Further reading

1.  Fats and food security, the lipid link

2. The effect of L-carnitine on platelet activating factor concentration in the immature rat model of hypoxic-ischemic brain injury

3. L-Carnitine in the Secondary Prevention of Cardiovascular Disease: Systematic Review and Meta-analysis

4. Current evidence and future perspectives of omega-3 polyunsaturated fatty acids for the prevention of cardiovascular disease

In a recent perspective article titled as

” Current evidence

and

future perspectives

of

omega-3 polyunsaturated

fatty acids for the prevention of cardiovascular disease”

The authors conclude that ” omega-3 fattyacids are not statistically signifi-
cantly associated with major cardiovascular outcomes across
various patient populations. Their role in the prevention of
cardiovascular disease remains elusive. Until the upcoming ran-
domized evidence provide some clear answers, non-dietary
omega-3 supplementation should be reserved to specific popula-
tions such as statin-intolerant patients”

============

Following a different perspective, our team has published recently this commentary

The Prevention of Atherosclerosis by Food Components: Polar Lipids versus Omega-3 PUFAs

where we conclude:

It could be, thus, suggested that atherosclerosis is not primarily associated to high or low cholesterol and triacylglycerol levels, since in vivo studies, using experimental animals, the development of atherosclerotic lesions was not influenced by the levels of cholesterol and triacylglycerol levels but by the action of polar lipids that acted as PAF inhibitors. This is one research avenue: the mechanism by which atherosclerosis is developed.

Another research avenue could be on studies relating the structure of compounds (with antiatherogenic properties) to their biological activity. Given that some dietary phospholipids and glycolipids exhibit beneficial effects against CVDs, future research could be focused on correlating the structure of these polar lipids to specific modes of actions and mechanisms in the development of atherosclerosis in experimental animals and also humans.