.
Μια αποκαλυπτική συνέντευξη με την Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, κα Περσεφόνη Ιωαννίδου-Αλαμάνου, για όλα όσα συμβαίνουν σήμερα στο περιβάλλον της περιοχής μας
ΥΠΑΡΧΕΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΠΙΑΣ… ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΥΣΗ ΤΑ ΦΙΛΤΡΑ!
Συμμετείχαν: Αθανασία Μεκλή, Μαριλένα Μπούικου και Μαρία Δημητρίου
=================================================
- Ποιες ακριβώς είναι οι αρμοδιότητές σας, κυρία Ιωαννίδου, και ποιο είναι γενικά το έργο της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος;
- Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να δηλώσω ότι είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη για την επίσκεψη σας αυτή, που μου δίνει την ευκαιρία να αναφερθώ στο έργο που επιτελεί η Διεύθυνση Περιβάλλοντος, έτσι ώστε και να ενημερωθεί και να ευαισθητοποιηθεί το ευρύ κοινό. Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η συνάντηση αυτή γίνεται με πρωτοβουλία μαθητών και μάλιστα από μια περιοχή που τελευταία παρουσιάζει αρκετά περιβαλλοντικά προβλήματα.
Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος είναι μια υπηρεσία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και οι αρμοδιότητές της αφορούν στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), δηλαδή γνωμοδοτεί για τις μελέτες περιβαλλοντικών όρων και ελέγχει το κατά πόσο τηρούνται. Σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις ευρωπαϊκές οδηγίες για το περιβάλλον, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος θεσπίζει τα μέτρα και τους όρους προκειμένου να προστατευθεί το περιβάλλον. Ο φορέας κάθε δραστηριότητας, από την πιο μικρή ως τη μεγαλύτερη επιχείρηση, οφείλει να τα τηρεί και, αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε γίνονται έλεγχοι και επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, ενώ παράλληλα κοινοποιείται η πράξη βεβαίωσης παράβασης στον εισαγγελέα, για τυχόν ποινικές κυρώσεις. Το έργο μας, λοιπόν, είναι πολύ σοβαρό και δύσκολο, αν λάβουμε υπόψη μας ότι στο Νομό Εύβοιας δραστηριοποιούνται γύρω στις 3.500 επιχειρηματικές δραστηριότητες, όπως επαγγελματικά εργαστήρια, αρτοποιεία, ξυλουργεία, μονάδες αλουμινοκατασκευών, ξενοδοχεία, κτηνοτροφικές επιχειρήσεις, πρατήρια υγρών καυσίμων, συνεργεία αυτοκινήτων, διάφορα μεγάλα εργοστάσια κλπ. Επίσης, για κάθε γεώτρηση αλλά και για κάθε δημόσιο έργο, είτε είναι διάνοιξη δρόμου είτε ανάπλαση μίας μικρής πλατείας, απαιτείται ΑΕΠΟ, δηλαδή έγκριση των περιβαλλοντικών όρων από την Υπηρεσία μας.
- Ποια είναι τα προβλήματα ή τα εμπόδια που συναντάτε κατά την εκτέλεση του έργου σας;
- Τα προβλήματα που συναντάμε είναι πολλά και συχνά οφείλονται στη μη σωστή ενημέρωση, ακόμη και στην άγνοια κάποιες φορές των υποχρεώσεων που έχουν όσοι ασκούν κάποια δραστηριότητα ή εκτελούν κάποιο έργο. Πολλές φορές υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση των ελεγχόμενων από συναρμόδιες υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να θεωρούμεθα ως Υπηρεσία δύσκολη, απρόσιτη και με υπερβάλλοντα ζήλο, γιατί κάνουμε ελέγχους και εφαρμόζουμε τη νομοθεσία, δηλαδή το αυτονόητο. Οι συνθήκες επίσης που γίνονται οι αυτοψίες είναι αρκετές φορές δύσκολες και αντίξοες, μέσα σε λάσπες, λύματα, ψόφια ζώα, αρρώστιες, οσμές κλπ. Τα όπλα μας δεν είναι άλλα από μια φωτογραφική μηχανή και η διάθεση και η όρεξη να εφαρμοστεί κάποια στιγμή η νομοθεσία και να τηρούνται οι υποχρεώσεις.
- Υπάρχει κάτι που σας έχει φοβίσει, ανησυχήσει, απογοητεύσει;
-Υπάρχουν αρκετά που μας έχουν ανησυχήσει και φοβίσει, αλλά προσπαθούμε να είμαστε αισιόδοξοι και να μην απογοητευόμαστε, σκεφτόμενοι κάθε φορά ότι, κάνοντας το καθήκον μας, συνεισφέρουμε έστω κι ένα μικρό λιθαράκι για ένα καλύτερο περιβάλλον, που το οφείλουμε κυρίως στα νέα παιδιά.
-Έχετε ποτέ δεχθεί απειλές;
- Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων μας και κυρίως κατά τους ελέγχους, έχουμε
δεχθεί και φραστικές απειλές, αλλά και απειλές της σωματικής μας ακεραιότητας με
όπλα. Αυτά τα φαινόμενα συνέβαιναν κυρίως πριν από μερικά χρόνια, το 2003-2004, όταν ακόμη δεν είχε γίνει γνωστή η Υπηρεσία μας και το έργο της. Τότε υπήρχε το Τμήμα Περιβάλλοντος στη Δ/νση Χωροταξίας Οικισμού και Περιβάλλοντος με τρία άτομα στελεχικό δυναμικό. Μόλις το Νοέμβριο του 2005 δημιουργήθηκε η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και στελεχώθηκε με προσωπικό που και πάλι δεν επαρκεί, αναλογιζόμενοι το μεγάλο φόρτο εργασίας της Υπηρεσίας αυτής.
- Πώς αντιδρούν συνήθως οι ελεγχόμενοι, όταν πηγαίνετε να τους ελέγξετε;
- Είναι αναμενόμενο, όταν γίνεται κάποιος έλεγχος και θίγονται συμφέροντα, οι αντιδράσεις των ελεγχόμενων να ξεφεύγουν κάποιες φορές. Σε γενικές γραμμές, όμως, προσπαθούμε ως Υπηρεσία να διεξάγουμε με σωστό τρόπο και με ενημέρωση τους ελέγχους μας, έτσι ώστε να μην δημιουργούνται προβλήματα.
- Χρησιμοποιούν οι ελεγχόμενοι κάποια τεχνάσματα, για να αποφύγουν τον έλεγχο, να δικαιολογηθούν ή να αποκρύψουν τις παραβάσεις;
- Ένα τέχνασμα που χρησιμοποιούν, είναι ότι πολλές φορές δεν παραλαμβάνουν τις εκθέσεις αυτοψίας, έτσι ώστε να υποβάλλουν υπόμνημα με τις απόψεις τους και να ολοκληρωθεί η διαδικασία ελέγχου. Άλλες φορές πάλι, αρνούνται να παραδεχθούν ότι έχουν πετάξει κάποια απόβλητα της παραγωγικής τους διαδικασίας, με το πρόσχημα ότι δεν τους πιάσαμε επ’ αυτοφώρω να τα πετούν ή ότι δεν είναι αυτοί που το έκαναν, αλλά κάποιοι άλλοι. Εδώ θα ήθελα να σημειώσω ότι η Διεύθυνση Περιβάλλοντος είναι τεχνική Υπηρεσία, δεν είναι αστυνομία. Σημαντικό έργο στην αστυνόμευση επιτελούσαν πριν οι αγροφύλακες. Όμως, δυστυχώς, το Σώμα αυτό καταργήθηκε.
- Θεωρείτε ότι τα πρόστιμα είναι ανάλογα με το μέγεθος των παραβάσεων και είναι αποτελεσματικά ή μήπως είναι πολύ επιεική;
- Θεωρώ ότι τα πρόστιμα δεν είναι αποτελεσματικά και σε αρκετές περιπτώσεις είναι ιδιαιτέρως επιεική. Πρέπει να λάβουμε όμως υπόψη μας τη δύσκολη οικονομική συγκυρία και ότι, για να λάβουμε μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος, χρειάζονται χρήματα. Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε εκπτώσεις. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ακόμη και ο ίδιος ο νομοθέτης δεν προβλέπει συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού των προστίμων και αξιολόγησης των παραβάσεων, με αποτέλεσμα ο τρόπος επιβολής και το ύψος των προστίμων να διαφοροποιείται κατά περίπτωση. Εκτός πάντως από τα πρόστιμα, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος κοινοποιεί όλες τις πράξεις βεβαίωσης παράβασης και στον εισαγγελέα. Έτσι, την 1-6-2009 βρέθηκαν στο ειδώλιο του κατηγορουμένου 8 επιχειρηματίες ή υπεύθυνοι επιχειρήσεων για παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Οι ποινές που επέβαλε το δικαστήριο ήταν φυλάκιση από 4 μήνες έως 2 χρόνια. Ανάμεσα στους κατηγορούμενους από την περιοχή σας ήταν και ο υπεύθυνος της ΣΟΓΙΑ, που λειτουργεί στη θέση “Βρυσάκια”.
- Ποια είναι τα σοβαρότερα παραπτώματα στην Εύβοια και ειδικότερα στην περιοχή του δήμου Μεσσαπίων;
- Τα μεγαλύτερα παραπτώματα της Εύβοιας έχουν διαπιστωθεί δυστυχώς στην περιοχή της Μεσσαπίας, με τις παράνομες απορρίψεις βιομηχανικών αποβλήτων και τη μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα με εξασθενές χρώμιο. Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος ήταν η πρώτη Υπηρεσία της Νομαρχίας που με έγγραφό της, ήδη από τις 10 Ιουνίου 2009, παραδέχτηκε την ύπαρξη εξασθενούς χρωμίου και ξεκίνησε αμέσως τους ελέγχους, για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν βιομηχανίες στην περιοχή που προκαλούν το πρόβλημα. Όλο το καλοκαίρι -οφείλω να ομολογήσω- οι υπάλληλοι της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και εγώ προσωπικά δεν πήραμε τις άδειες μας και κάναμε συνεχείς ελέγχους στην περιοχή, τη στιγμή που κάποιοι άλλοι, κυρίως σε περιφερειακές και κεντρικές υπηρεσίες, παρά την άμεση ενημέρωση για το πρόβλημα, δεν έδειξαν την απαιτούμενη ευαισθησία και είτε χρονοτριβούσαν στις δράσεις τους είτε δεν αποδέχονταν το πρόβλημα. Δυστυχώς, το πρόβλημα αυτό είναι σύνθετο, το αναφέραμε από την πρώτη στιγμή, και χρειάζεται η συνεισφορά και η συμβολή πολλών επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων για την επίλυση του.
Μερικά ακόμα σοβαρά παραπτώματα έχουν σχέση με τη μη σωστή λειτουργία ή την ανεπάρκεια των βιολογικών καθαρισμών ορισμένων μονάδων που εδρεύουν στην περιοχή, οι οποίες, είτε απευθείας είτε με αγωγούς, οδηγούν τα ανεπεξέργαστα λύματά τους στον Μεσσάπιο ποταμό, με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν με σημαντικό ρυπαντικό φορτίο τον ποταμό και κατ’ επέκταση το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα. Επίσης, η διαχείριση των ιλύος (λάσπης) των βιολογικών καθαρισμών και η φυσικοχημική επεξεργασία δεν γίνεται πάντα σύννομα και με τον ενδεδειγμένο τρόπο που προβλέπει η νομοθεσία.
Να προσθέσουμε βέβαια και το μεγάλο πρόβλημα με τον βιολογικό καθαρισμό του δήμου Νέας Αρτάκης, που εξακολουθεί να ρίχνει τα απόβλητά του στον υγροβιότοπο του “Κολοβρέχτη”, τη στιγμή που υπάρχει από το 1989 Προεδρικό διάταγμα για την προστασία του υγροβιότοπου!
- Σε τι ύψος μπορεί να φτάνουν τα χρηματικά πρόστιμα που επιβάλλονται στους παραβάτες; Μπορείτε να μας αναφέρετε και κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις;
- Το μεγαλύτερο πρόστιμο που μπορεί να επιβληθεί από εμάς, από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση δηλαδή, είναι μέχρι 60.000 ευρώ, ενώ μέχρι 120.000 ευρώ μπορεί να επιβάλλει ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας και μεγαλύτερο των 120.000 ευρώ ο Υπουργός. Οι διοικητικές κυρώσεις, όμως, μπορεί να μην περιορίζονται μόνο στο χρηματικό πρόστιμο. Για παράδειγμα, στην εταιρεία Μελιγγώνη, που διατηρεί χυτήριο αλουμινίου στην περιοχή του Βατώντα, είχαν επιβληθεί πρόστιμα κατ’ επανάληψη, αλλά επειδή συνεχίζονταν οι παρανομίες, μια από τις οποίες έχει να κάνει και με τη διάθεση των αποβλήτων της, εισηγηθήκαμε το Νοέμβριο και αποφασίστηκε η προσωρινή διακοπή της λειτουργίας της. Επίσης, τον περασμένο Οκτώβριο, ύστερα από έλεγχο της Υπηρεσίας μας, επιβλήθηκε στην εταιρεία ΛΑΡΚΟ το μέγιστο δυνατό πρόστιμο των 60.000 ευρώ, για πολλές παραβάσεις της εταιρείας στα “Βρυσάκια” του δήμου Μεσσαπίων, όπου γίνεται εμπλουτισμός και επεξεργασία σιδηρονικελιούχου μεταλλεύματος.
- Τι καταστροφές έχουν προκαλέσει οι διάφορες παραβάσεις στην περιοχή μας και τι γίνεται για την αντιμετώπισή τους;
- Στην περιοχή της Μεσσαπίας, όπως σας ανέφερα, έχουν γίνει αρκετοί έλεγχοι σε δραστηριότητες και έχουν επιβληθεί αρκετά πρόστιμα. Δυστυχώς, τo πρόβλημα της ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα είναι η μεγαλύτερη καταστροφή. Πρέπει όμως να γίνουν συντονισμένες προσπάθειες απ’ όλους και κυρίως από την κεντρική εξουσία και να διατεθούν αρκετά χρήματα για απορρύπανση και έργα. Αλλά συνήθως δεν διατίθενται τα χρήματα, όπως και στην περίπτωση των τοξικών αποβλήτων που έχουν απορριφθεί ανατολικά των Ψαχνών, στην περιοχή της Τριάδας. Ζητήσαμε να γίνει ταυτοποίηση και έχουν σταλεί δείγματα στον Δημόκριτο, αλλά δεν διαθέτει τα χρήματα η Περιφέρεια, για να γίνει η εξέταση. Εκτός αυτού, για την απομάκρυνση αυτών των επικίνδυνων αποβλήτων, διατέθηκαν από την Περιφέρεια μόνο 40.000 ευρώ, ενώ χρειάζονται 200.000 τουλάχιστον.
- Είναι επιβεβαιωμένο το πρόβλημα της τοξικής ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα της Μεσσαπίας και ποιοι μπορεί να ευθύνονται για αυτό; Πώς κρίνετε και την έως τώρα στάση της Δημοτικής αρχής;
- Εντάξει, εγώ δεν θα ήθελα τώρα να κρίνω τη στάση της Δημοτικής αρχής… Τα προβλήματα της Μεσσαπίας υπάρχουν! Υπάρχει εξασθενές χρώμιο, υπάρχει ρύπανση του νερού και του υδροφόρου ορίζοντα. Και όπως προανέφερα, ήμασταν η πρώτη υπηρεσία η οποία δεν το απέκρυψε και είπε ότι πραγματικά υπάρχει πρόβλημα. Πάντως, οι ευθύνες ανήκουν σε αρκετούς. Το πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο στη συνεισφορά των πετρωμάτων, αλλά οφείλεται και σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Εμείς κάναμε ως Υπηρεσία το χρέος μας και προσπαθήσαμε να βρούμε ποιες είναι οι δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή που θα μπορούσαν να έχουν συνεισφορά στο πρόβλημα, Δεν βρέθηκαν τέτοιες δραστηριότητες κι έτσι καταλήξαμε ότι γίνονται παράνομες απορρίψεις αποβλήτων που περιέχουν τοξικά. Τώρα, ότι ολιγώρησε στην αρχή και η Δημοτική αρχή και ότι θα μπορούσαν ίσως να είχαν κάνει κάτι περισσότερο… Είναι όμως ένα σύνθετο και δύσκολο πρόβλημα που θέλει τη συνεργασία όλων για να λυθεί και είναι θέμα περισσότερο των γεωλόγων.
- Με δεδομένη λοιπόν τη ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα της Μεσσαπίας, ποιες λύσεις θα μπορούσαν να υπάρξουν για την υδροδότηση της περιοχής με καθαρό νερό;
- Η επίλυση του προβλήματος είναι πολιτική απόφαση και αρμοδιότητα κυρίως της κεντρικής εξουσίας. Βεβαίως, η απορρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα μπορεί να γίνει, χρειάζονται όμως πολλά χρήματα και πολύς χρόνος. Θα πρέπει να εξευρεθούν πόροι για τη χρηματοδότηση ενός διυλιστηρίου νερού, ενώ μία ακόμα λύση είναι και το φράγμα των Ψαχνών, εφόσον δεν υπάρξει υδρομάστευση. Το φράγμα πάντως σαν μεγάλο έργο θα καθυστερήσει να γίνει, οπότε η άμεση λύση αυτή τη στιγμή είναι ένα ταχυδιυλιστήριο, που θα μπορούσε να προσφέρει καθαρό νερό στους κατοίκους. Όσο για τη λύση του προβλήματος με τη χρήση φίλτρων, αυτό είναι ένας μύθος. Διότι τα φίλτρα αφαιρούν ιχνοστοιχεία και το νερό είναι άχρηστο χωρίς αυτά. Εκτός αυτού κι εκτός από το κόστος, το φίλτρο θέλει άλλαγμα και το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι θα καταλήγει στα σκουπίδια μαζί με τα τοξικά απόβλητα που θα κρατάει μέσα του. Έτσι δεν κάνουμε τίποτα και απλώς μεταφέρουμε πάλι πίσω τα τοξικά απόβλητα. Άλλωστε, αν ήταν λύση τα φίλτρα, θα τα είχαν χρησιμοποιήσει και οι Αμερικάνοι.
– Σας ευχαριστούμε, κυρία Ιωαννίδου, και για την τόσο διαφωτιστική συνέντευξη και για το τόσο σπουδαίο έργο που επιτελείτε ως Προϊσταμένη της Διεύθυνσης περιβάλλοντος.
- Ευχαριστώντας σας ειλικρινά κι εγώ, θα ήθελα να επισημάνω γενικότερα ότι τα θέματα περιβάλλοντος είναι πολύ σοβαρά, γι’ αυτό χρειάζεται από όλους μας σύνεση και υπευθυνότητα. Δεν πρέπει αφενός να μας πιάνει οικο-υστερία, αλλά ούτε και να εκμεταλλευόμαστε αυτά τα θέματα για την εξυπηρέτηση προσωπικών οικονομικών συμφερόντων, όπως δυστυχώς παρατηρείται σε κάποιες περιπτώσεις. Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος κι εγώ προσωπικά είμαστε πάντα στη διάθεση κάθε πολίτη για όποιες πληροφορίες, ενώ σχετική ενημέρωση παρέχεται και από την ιστοσελίδα μας, στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
http://www.naevias.gr/nae/index.htm.
